struktura	ogół relacji pomiędzy elementami danego systemu
holizm	przekonanie, że całość nie jest prostą sumą składających się na nią elementów. Jest nową jakością
znak wg de sussure'a	takie zjawisko, które jest ważne ze względu na to, do czego odsyła wyobraźnię. Biletarny(2 aspekty))
kod	2 znaki, które wzajemnie się uzupełniają i jednocześnie przciwstawiają
realizm/nominalizm/konceptualizm	pojęcia ogólne (miłość, przyjaźń) istnieją w rzeczywistości/nie istnieją/ tylko w naszych mózgach
fonem	wiązka cech dystynktywnych, czyli takich, które pozwalają na różnicowanie znaczenia wyrazów
langue	abstrakcyjny system funkcjonujący w świadomości społecznej
parole	konkretna, jednostkowa, materialna wypowiedź językowa
synechizm	idea ciągłości poznania. Łańcuch bez początku i końca, nie ma myśli absolutnie pierwszej
znak wg peirce'a	jest czymś, co dla kogoś oznacza coś pod pewnym względem
styl	sposób ukształt. wypo. poprzez wybranie odp. interpr. i konstrukcji materiału jęz. ze wzgl na cel mó
filipika	styl przemówienia, mowa demostenesa przeciwko filipowi mecedońsk. -gwałtowne, oskarzycielskie mowy
diatryba	styl przemówienia o charakterze gwałtownie polemicznym, wyrażający protest,krytykę, częst uszczypliw
głoska	zbiór homofonicznych dźwięków
sylaba wg bańczarowskiego	min segment temporalnej org. ar-ego kontinuum, granice wyzn. przez wyraźne zmiany w dystr. siły art
akcent	uwydatnienie pewnych elementów ciągu mówionego +rodzaje
akcent barytoniczny	na 2, 3 sylabę od końca i głębiej
ortotona	wyrazy mające sylabę akcentowaną
atona, (en/pro)klityki	wyrazy niesamodzielne akcentowo
zestroj akcentowy	grupa sylab podporządkowanych wspólnemu akcentowi głównemu
intonacja (melodia mowy)	zmiany wysokości tonu krtaniowego, zal. od wieku, płci, wielkości wiązadeł głos i czynników jęz-wych
modalność	językowo wyrażony stosunek nadawcy do treści komunikatu
antykadencja	wzniesienie intonacji mowy na końcu wypowiedzi
kadencja	spadek wysokości tonu na końcu wypowiedzi
onomatopeja	wyrażenie dźwiękonaśladowcze
harmonia głoskowa	skontrastowanie kolejno po sobie nast. samog. pod wzgl pionowego i poz. położenia języka
aliteracja	rozpoczynanie kolejno po sobie następujących wyrazów od tych samych głosek lub sylab
figura etymologiczna (etymologia poetycka)	zestawienie 2 wyrazów podobnie brzmiących ze względu na wspólne pochodzenie
palindrom	wyraz, wyrażenie, zdanie, które można czytać zarówno wprost jak i wspak
metagram (gra półsłówek)	polega na zamianie pierwszych głosek lub sylab kolejno po sobie nast, wyrazów
kakologia	polega na osiągnięciu efektu nieprzyzwoitości poprze zestawienie wyrazów pozornie neutralnych
homoioteleuton	upodobnienie brzmieniowe zakończeń wersów lub zdań, np rymy
homoioptoton	upodobnienie brzmieniowe kolejno po sobie nast wyrazów (najcz wynika z tożsamości form gram)
homoiarcton	upodobnienie brzmieniowe początków wyrazów, np aliteracja
deminutiva	zdrobnienia
hipocoristica	spieszczenia
augmentativa	zgrubienia
uniwerbizmy	sprowadzanie wyrażeń do postaci 1 wyrazu
mutylanty	wyrazy skrócone o część niebędącą morfemem
composita a)złożenia	zbudowane z 2 pods, słowotw, połączonym wspólnym formantem - infix/interfix
composita b) zrosty	2 wyrazy połączone w 1, często ze zmianą akcentu
composita c)zestawienia	nazwa kilkuwyrazowa
praeseus historicum	cz teraź historyczny- o zdarzeniach dawno minionych piszemy w czasie teraź.
futurum historicum	cz przysz historyczny - o sprawach dziejących się dawniej lub obecnie piszemy w cz przyszłym
hysteron - proteron	"późniejsze wcześniejsze" najpierw mówimy o wydarzeniach późniejszych, potem o wcześniejszych
transpozycja form osobowych	zmiana formy osobowej
tykanie/wykanie/onikanie	mówienie do kogoś na "ty"/"wy"/"oni"
pluralis maiestaticus	używanie 1 os l mn w funkcji l poj. Dotyczy tylko koronowanych głów
pluralis modestiae	używanie 1 od l mn w funkcji l poj , w pracach naukowych, dla podkreślenia obiektywizmu sądu
transpozycja końcówek gramatycznych	niepoprawnie używane końcówki, np z form os, na nieosobowe, służy wyrażaniu ekspresji wypowiedzi
słowa klucze	wyrazy, które u danego autora mają częstotl. większą niż w danym jęz.
hapaks legomenon	słowo występujące w danym korpusie tekstów tylko jeden raz
neologizmy (nowotwory językowe)	wyrazy nowe w zasobie leksykalnym jęz, zapożycz. lub utworz. rodzimymi środkami morfologicznymi
neologizmy znaczeniowe (neosemantyzmy)	wyrazy, który już istnieją w danym języku, jednak przypisano im nowe znaczenia
neologizmy artystyczne	wyrazy utworzone na potrzeby utworu lit. i z reguły tylko tam są używane
archaizmy	wyrazy stare,współcz.nieużywane 1)rzeczowe-zginął przedmiot i z nim wyraz 2)obiekt istnieje ale zmie
makaronizmy / barbaryzmy	zapożyczone wyrazy obce w oryginalnej postaci
kalki językowe	dosłowne tłumaczenia obcych nazw
dialektyzmy	słownictwo pochodzące z gwar ludowych, z dialektów
regionalizmy	słownictwo o ograniczonym zasięgu terytorialnym, używane przez ludzi wykształconych
żargon / gwara / socjotekt	słownictwo ograniczone społ, używane przez zamknięte grupy (ma wydźwięk negatywny)
argot	gwara lub żargon miejski gorzej wykształconych klas społ.
wulgaryzmy / pornofemizmy	wyrazy obsceniczne
potocyzm / prozaizm	wyraz lub frazeologizm typowy dla stylu potocznego
trywializmy	słowa, które nie są wulgarne, ale nieadekwatne do tematu
frazeologizmy	połącz. wyrazowe mające znaczenie, którego nie da się sprowadzić do sumy znaczeń składników.+podział
synonimy	wyrazy bliskoznaczne
homonimy /polisemy	wyrazy wieloznaczne: o innym znaczeniu/ o wspólnym rdzeniu znaczeniowym
antonimy	wyrazy skrajnie przeciwstawne znaczeniowo
litoty	pary wyrazów, z których jeden jest zaprzeczeniem drugiego
kakofemizmy	wyrazy nazywające pejoratywnie zjawiska pozytywne lub neutralne
inwersja / hyperbaton	zmiana szyku wypowiedzi, często może powodować zmianę znaczenia
elipsa / opuszczenie / wyrzutnia	opuszczenie jakiegoś członu zdania (najcz. orzeczenia)
paralelizm syntaktyczny	powtórzenie w tej samej lub innej kolejności tych samych części zd./wyrazów/kat. stylisty. +podział
powtórzenie	składniowy środek stylistyczny, powielanie tych samych zdań/ wyrazów/ ekspresji
anafora	powtarzanie tych samych słow na początku tych samych jednostek syntaktycznych
epifora	powtarzanie tych samych słow na końcu tych samych jednostek syntakycznych
symploke	anafora i epifora w jednym tekście
pierścień	zakończenie tekstu tym samym wersem, który go rozpocczyna
anadiploza	rozpoczęcie kolejnego członu składniowego wyrazem, który kończył człon poprzedni
epanalepsa	anadiploza przedzielona wtrąceniem
kompozycja łańcuchowa /konkatenacja / epiploke	zwielokrotniona anadiploza
anfibolia	nieporadność językowa, nie pozwala odróżnić, kto jest wykonawcą a kto biorcą czynności
anakolut	zdanie o składni wykolejonej, zaburzonej; bezsensowne ze względu na kompozycję składniową
parenteza / zd. parentetyczne	wtrącenie, nie związane z główną myśla, dopowiadające poboczne aspekty wypowiedzi
antyteza	łączenie w jedną całość składniową skontrastowanych sensów i znaczeń
apostrofa	bezpośredni zwrot do osoby lub zjawiska (inwokacja~rozbudowana na początku utworu)
pytanie retoryczne	odpowiedź na nie ma charakter retoryczny, prowokuje do działania, refleksji
wykrzyknienie / eksklamacja	wyrazy wtrącone do wypowiedzi, będące odzwierciedleniem emocjonalnego zaangażowania mówiącego
klimaks	tekst złożony z powtarzających się zwrotów, ale tworzący wywód o ostatecznej konkluzji
antyklimaks	polega na zniszczeniu efektu napięcia i patosu poprzez kontrast stylowy na końcu wypowiedzi
zeugma +proto,mezo,hipo	konstrukcja polegająca na połączeniu za pomocą 1 członu składn. szeregu innych członów skł.
syllepsis	brak odpowiedniości pomiędzy gramatyczną i logiczną budową wypowiedzi
metafora / przenośnia +rodz.	skrócone porównanie. Wyrażenie w obrębie którego dokonuje się przemiana znaczeń słów
metonimia / zamiennia	rodz. metafory, trop powst, poprzez związek 2 obiektów, nazywany inkluzją (zawieraniem się 1w2) +rod
synekdocha / ogarnienie	rodz. metafory:pars pro toto (część zamiast całości) albo topum pro parte (całość zam. części) +rodz
antonomazja	rodzaj synekdochy, użycie nazwy własnej dla oznaczenia jakiejś wyrazistej cechy`
epitet	określenie rzeczownika, może być" rzeczow, przym, imiesłowem przym, zd. podrz. przydawkowym +rodz
epitet stały	epitet przypisany do konkretnej postaci lub zjawisk przyrody
oksymoron	epitet sprzeczny, oparty na zasadzie logicznej contradicto in adiecto -sprzeczność w przydawce
hypallage	epitet na odległość, rzecz. i określenie są oddzielone jakimś członem składniowym
porównanie	zestawiene 2 obiektów na podst. cechy wspólnej występującej w różnym st. natęż. +rodz,"pod względem"
personifikacja / uosobienie	nadanie obiektom martwym lub zwierzętom cech osobowych
depersonifikacja / urzeczowienie / reifikacja	odebranie cech osobowym osobom
animizacja	anima-dusza, ożywienie, wszelkie nadanie cech żywotności obiektom, które zwykle nie są żywotne
animalizacja	nadanie cech zwierzęcych
peryfraza / omówienie	użycie nazwy wielowyrazowej zamiast nazwy pojedyńczej
eufemizm	zastąpienie określenia wprost, określeniem mniej dosadnym, łagodniejszym, czasem ironicznym
hiperbola /przesadnia	wyolbrzymienie danego zjawiska
hyperoche	rodz. hiperboli, skrajne wyolbrzymienie
synestezja	zamiana wrażeń zmysłowych
ironia	użycie niewłaściwego słowa dla uzyskania efektu komicznego czxy zabawnego
antyironia / antyfraza	sens dosłowny jest przeciwieństwem sensu właściwego
solecyzm	celowo wprowadzone odstępstwo od reguł składniowych danego jęz.
katachreza	nadanie istniejącym już wyrazom nowego znaczenia albo demetaforyzzacja zw. frazeologicznego
alegoria	forma utworu, która poza znaczeniem dosłownym ma jeszcze ukryte (powst, na bazie jednozn. odpowiedn.
symbol	znak treści ukrytych, niejasnych, odwołuje się do różnych interpretacji, niepewność znaczenia
stylizacja	naśladowanie jakiegoś stylu lub elementu stylu
aluzja literacka	wyraźne nawiązanie do innych tekstów lit.
parafraza	omówienie cudzego tekstu przy użyciu innych srodków językowych
cytat	dosłowne przytoczenie cudzych słów
streszczenie	własnymi słowami krótkie omówienie istoty tekstu
pastisz	wyraźne naśladowanie czyichś chwytów stylist. dla ukazania ich wyrazistości i uznania dla stylu
parodia	naśladowanie cudzego stylu, ale w celach kpiarsko -ironicznych *autoparodia
stylizacja na gatunek literacki	stylizowanie, naśladowanie jakiś cech gatunku, szczególnie starego
dialektyzacja	stylizacja na gwarę lub dialekt, wprowadzenie elem. gwar ludowych, służy urzeczyw. jęz. postaci
archaizacja	stylizacja na język dawny, historyczny; w powieściach historycznych, by uprawdopodobnić jęz. postaci
potocyzacja	stylizacja na język potoczny
rytm	opiera się na powtarzalności ekwiwalentnych względem budowy segmentów jęz.
efekt zawiedzionego oczekiwania	zaburzenie rytmu, który ma na celu wytrącenie z inercji odbiorcy
wers / stych	stanowi całość intonacyjną, która może być nadrzędna względem składni
przerzutnia międzywersowa / enjambement	konstrukcja wersu zostaje przecięta
nagłos / klauzula	początek wersu / koniec wersu
średniówka	dział wew. w dłuższych wersach. dzieli wers na 2 hemistychy
wzorzec rytmiczny	zespół powtarzających się cech językowych (konstantów rytmicznych) +podział
system wersyfikacji intonacyjno - składniowy	nienumeryczny; l. sylab dowolna, opiera się na powt-ości konstrukcji skład. i podob-wie intonacji
wiersze nieregularne	w syst. wersyf. nienumerycznym; w swobodny sposób łączą różne typy wersów
wiersze wolne	w syst. wersyf. nienumerycznym; odrzucają zasadę regularności
wiersz sylabiczny	w numerycznym syst. wersyf; oparty na tej samej l. sylabn w wersach
wiersz sylabotoniczny	w numerycznym syst. wersyf; tyle samo sylab i regularne rozłożenie akcentów
wiersz toniczny	w numerycznym syst. wersyf; rytm wprowadza regularna l. zestrojów akcentowych
rym	powtórzenie tych samych/podobnych układów brzmieniowych w zakoń. wyrazów, zajmuj. okreś. pozycje w w
wiersz biały	bezrymowy
rymy z transakcentacją	rymy z przesunięciem akcentu
rymy żeńskie / paroksytoniczne oraz męskie/oksytoniczne	rymy, w których akcent pada na 2 sylabę od końca/1 sylabe od końca
rymy daktyliczne / proparoksytoniczne	rymy, w których akcent pada na 3 sylabe od końca
strofa / zwrotka	zespół wersów zorg. jako całość, wyodrębniony graficzne, powtórzony co najmniej 2 razy
wiersz stychiczny	wiersz zbudowany z pojedyńczych wersów
kwazistrofa	pojedyńczy wers, który występuje w wierszu zbudowanym ze strof
dystych - tercet - tetrastych -oktawa	strofa składająca się z 2/3/4/8 wersów
mora	podst. jednostka iloczasowa, ma wartość sylaby krótkiej,2 mory=syl. długa
stopa	podst. jedn. rytmiczna, grupa sylab obdarzona wspólnym przyciskiem rytmicznym (ictus, arza, teza)
trochej, jamb, trybrach	stopa 3 morowa, -v / v- / vvv
daktyl, anapest, spondej, amfibrach, proceleusmatyk	stopa czteromorowa, -vv / vv- / -- / v-v / vvvv
bakchej, antybakchej, amfimacer (kretyk), peon I,II,III, IV	stopa pięciomorowa, v-- / --v / -v- / +peony
chorijamb, mały jonik, duży jonik	stopa sześciomorowa, -vv- / vv-- / --vv
epitryt I,II,III,IV	stopa siedmiomorowa
metrum	podst. jednostka budowy wersu, obejmująca 2 stopy (jak daktyl to 1 stopę)
dymetr , trymetr, tetrametr	wers obejmujący 2 metra / 3/ 4
pentametr, heksametr, hektametr, oktametr	wers obejmujący 5 metrów //6/7/8
anakruza	sylaba dodawana w nagłosie wersu, żeby uruchomić wiązadła gołosowe
wers akatalektyczny / katalektyczny	rodzaj wersu, gdy w klauzuli ostatnia stopa jest pełna / niepełna
anceps	ostatnia sylaba w wersie o nieustalonej postaci iloczasowej
diareza , cezura (męska/żeńska)	gdzy dział wersowy kończy się wraz z końcem stopy/ przecina stopę (po arazie / po tezie)
afereza	proces foneyczny zanikania głoski na początku wyrazu