błąd post hoc	błąd logiczny; 'po czymś' nie oznacza 'z powodu czegoś' , przykład z kogutem
błąd założenia	źle generujemy wnioski na temat ogółu , przykład z totolotkiem
ceteris paribus	"wszystko inne takie samo" - utrzymujemy wszystkie zmienne takie same,żeby zbadać jakąś inną zmienną
prakseologia	nauka o racjonalnym działaniu
racjonalność	polega na maksym. zysków z danych nakładów lub do minim. nakładów w celu osiągnięcia danych wyników
czynniki produkcji (wytwórcze)	praca, kapitał, ziemia
dobro wolne	w warunkach naturalnych występuje w NIEOGRANICZONEJ ilości, nie ma pojęcia własności (np. powietrze)
wybór ekonomiczny	wybór między ograniczonością zasobów a nieograniczonością potrzeb
zasada minimax	maksymalne efekty przy minimalnych nakładach
krzywa możliwości produkcyjnych	różne kombinacje dóbr, które można wytworzyć gdy wykorzystamy wszystkie zasoby
krańcowa stopa transformacji	informuje o ile należy zmniejszyć produkcję jednego dobra, by móc zwiększyć produkcję drugiego
popyt	ilość danego dobra jaką nabywcy są w stanie kupić zaa określoną cenę w określonym czasie
popyt funkcjonalny	wynika z cech jakościowych danego dobra
popyt niefunkcjonalny	wynika z oddziaływania efektów zewnętrznych
popyt veblenowski	gdy cena spada to popyt spada, burżuje już nie kupują, bo towar nie jest luksusowy skoro cena spadła
popyt spekulacyjny	wiąże się z oczekiwaniami co do kształtowania się cen
podaż	ilość danego dobra zaoferowanego do sprzedaży po określonej cenie i w określonym czasie
determinanty popytu	preferencje, dochody, oczekiwania konsumentów
determinanty podaży	poziom technologii, koszty czynników produkcji, oczekiwania, podatki, liczbę producentów
równowaga rynkowa	oznacza zrównoważenie popytu i podaży
cena równowagi rynkowej	cena, po której ilość dobra, którą chcą kupić ludzie, równa jest ilości tego, co chcą sprzedać inni
elastyczność popytu	stopień wrażliwości popytu na zmianę ceny danego dobra, ceny innych dóbr oraz dochodu
elastyczność cenowa popytu	o ile procent zmniejszy się popyt na dane dobro, gdy jego cena wzrośnie o 1%
elastyczność dochodowa popytu	reakcja popytu na zmianę dochodu nabywców
elastyczność krzyżowa popytu	procentowa zmiana popytu na dobro w reakcji na procentową zmianę ceny
elastyność podaży	reakcja podaży na zmianę ceny
dobra normalne	takie, na które popyt rośnie, gdy dochód rośnie
dobra podstawowe	nie mają substytutów, zmiana ceny nie powoduje zmiany popytu (=dobra względnie pośrednie)
dobra luksusowe	popyt rośnie szybciej niż liniowo w stosunku do wzrostu dochodów
dobra niższego rzędu	gdy dochód maleje to popyt wzrasta
krzywa Engla	zależność wydatków od poziomu dochodów ; wyróżnia dobra podstawowe i luksusowe
paradoks Giffena	popyt wzrasta mimo wzrostu ceny, dotyczy dóbr podstawowych (np. cukier, chleb)
paradoks Veblena	ceny rosną i popyt rośnie (efekt snoba) ; dot. towarów luksusowych
użyteczność całkowita	jest sumą użyteczności konsumowanej ilości produktu lub usługi
użyteczność krańcowa	zadowolenie, jakie uzyskujemy z konsumpcji każdej kolejnej jednostki tego samego dobra lub usługi
krzywa obojętności	przedst. kombinacje 2 dóbr, które dają taką samą użyt. CAŁKOWITĄ (rekompensacja dóbr)
mapa obojętności	zbiór krzywych które dostarczają konsumentowi pewnej ilości satysfakcji ; uzależnione od funduszy
I prawo Gossena	prawo malejącej użyteczności krańcowej (wraz z konsumpcją kolejnej jednostki, maleje satysfakcja
II prawo Gossena	prawo wyrównywania użytecznosci krańcowej (trzeba dobrze dzielić dostępne środki)
linia budżetowa	pokazuje maksymalne kombinacje ilościowe 2 dóbr, które może nabyć konsument mający daną kwotę $
równowaga konsumenta	najkorzystniejsza sytuacja w jakiej może się znaleźć konsument
funkcja produkcji (funkcja matematyczna)	zależność między wielkością nakładów produkcyjnych, a osiągnięty efekte (możliwa wielkość produkcji)
produkt całkowity	całkowita ilość produktów które wytworzą wszyscy pracownicy
produkt przeciętny	całkowita ilość produkcji przypadająca na jednego zatrudnionego (jeden czynnik produkcji)
prawo malejącej produktywności krańcowej	im więcej konsumujemy, tym użyt. kolejnych jednostek spada /im mamy więcej ludzi do pracy tym gorzej
izokwanta	zbiór możliwych kombinacji nakładu dwóch czynników produkcji, by było efektownie [dół i łopaty]
izokoszta	wpływ stosunku cen czynników produkcji na wybór metod produkcji {metoda praco- lub kapitałochłonna}
krańcowa stopa technicznej substytucji	ile X musimy zmienić na Y, gdy zmieniamy metody wytwarzania, by efekt był taki sam
kombinacja najmniejszego kosztu	gdy nachylenie izokwanty jest równe nachyleniu izokoszty
koszt globalny=ekonomiczny=alternatywny	koszty jawne + koszty ukryte , wartość wszystkich zasobów użytych do produkcji
koszty księgowe	poniesione i udokumentowane wydatki pieniężne (koszty bezpośrednie:dzierżawa, pensje,rachunki)
koszty ukryte	związane z inną możliwością zagospodarowania; wybór bez dokonywania płatności
koszty stałe	to co trzeba zapłacić niezależnie od wielkości produkcji (czynsze, pensje, kredyty)
koszty zmienne	związane z produkcją, ich wysokość zależy od poziomu produkcji
koszt całkowity	suma wszystkich wydatków firmy (koszty zmienne + stałe)
ATC (average total cost)	przeciętne koszty całkowite, czyli średnie koszty przypadające na jednostkę produktu
AFC (average fixed cost)	przeciętne koszty stałe, czyli koszty całkowite stałe przypadające na jednostkę produktu
AVC (average variable cost)	przeciętne koszty zmienne, czyli koszty całkowite zmienne przypadające na jednostkę produktu
koszt krańcowy=marginalny	koszt wyprodukowania kolejnej, dodatkowej, jednostki dobra
zysk ekonomiczny	zysk jaki zostaje, gdy odejmiemy wszystkie koszty (dochód po prostu)
zysk księgowy	dodatnia różnica między przychodami, a kosztem ich uzyskania
zysk normalny	średni przychód, którego oczekuje przedsiębiorca
maksymalizacja zysku	aby osiągnąć maksymalny zysk, trzeba wybrać odpowiedni poziom produkcji (nie za duży, nie za mały!)
konkurencja doskonała	nikt nie jest na tyle duży, żeby wpływać na rynek
konkurencja niedoskonała	jeden podmiot jest tak duży, że wywiera wpływ na cenę rynkową
konkurencja monopolistyczna	wielu producentów dostarcza podobne, ale nie takie same produkty
monopol czysty	jest jedna firma i nikt inny nie ma substytutów (nie pozwalają innym wejść na rynek)
oligopol	jest tylko kilku producentów danego dobra ale nie konkurują cenowo, a jakościowo, reklamą...
równowaga firmy	punkt zrównania utargu krańcowego z kosztem krańcowym
globalny popyt	suma, jaką podmioty gospodarki chcą wydać na dobra i usługi przy danych cenach w danym czasie
globalna podaż	wielkość globalnej produkcji wytworzonej przy danych cenach, kosztach i potencjale wytwórczym
równowaga ogólna	wyraża taki stan gospodarki wymiennej, gdy wszystkie gałęzie (chyba ekonomii) są zrównoważone
keynesizm	ingerencja państwa, polityka pieniężna, fiskalna, różne podatki, wsparcie dla prywatnej działalności
neoklasycyzm	państwo nie ingeruje - wolny rynek, niskie podatki, istnienie konkurencji doskonałej
monetaryzm	odrzuca państwo, WŁASNOŚĆ PRYWATNA, walczy z inflacją a nie bezrobociem
podażowcy	rozwój gospodarczy, podaż jest kluczem do dobrobytu, praca + inwestycja + wynagrodzenie
podmioty gospodarcze	konsument, nabywca, producent, sprzedawca (gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa)
systemy gospodarcze	zbiór podmiotów gospodarczych
ruch okrężny w gospodarce	model który pokazuje przepływ finansów i rzeczy między przedsiębiorstwami a gospodarstwami domowymi
dochód narodowy	suma dochodów wszystkich obywateli oraz osób prawnych z siedzibą za granicą
metody liczenia dochodu narodowego	MPS (m. produktu materialnego)-tylko ci co produkują coś/ SNA - każdy, kto pracuje legalnie)
amortyzacja	zużycie kapitału trwałego (fizyczne lub ekonomiczne zużycie)
dochody osobiste	wszystkie dochody jakie otrzymuje gosp. domowe + kasa od państwa - podatki
funkcje pieniądza	1. środek wymiany, 2. miernik wartości, 3. środek płatniczy, 4. środek przechowywania bogactwa
rodzaje banków	1. centralny, 2. operacyjne, 3.uniwersalne, 4. wyspecjalizowane
kreacja pieniądza	banki komercyjne wprowadzają do obiegu dodatkowe pieniądze (kredyty i ustalanie stóp procentowych)
baza monetarna	łączna wartość banknotów i bilonu jaka znajduje się w obiegu poza obiegiem bankowym
mnożnik kreacji pieniądza	jest wartością makroekonomii pokazującą zmianę podaży pieniądza wraz ze zmianą bazy monetarnej
rezerwy obowiązkowe	określa część środków banku komercyjnego która jest trzymana w baku centralnym-zapewnia wypłacalność
stopa procentowa	procent dla banku komercyjnego za udzielenie kredytu
inflacja	wzrost ogólnego poziomu cen
inflacja popytowa	przyczyna: nadmierny wzrost popytu w stosunku do możliwości zaspokojenia go przy obecnych cenach
inflacja kosztowa	wzrost kosztów bez uprzedniego wzrostu popytu
inflacja jawna	widać ją w oficjalnych wskaźnikach
inflacja ukryta	nie widać jej oficjalnie (albo z powodu niedoszacowania albo specjalnie [okres PRL])
inflacja niezrównoważona	pojawiają się znaczne dysproporcje między cenami
krzywa Philipsa	im niższa stopa bezrobocia, tym większa dynamika wzrostu płac (związek: tempo wzrostu płac, a bezrob
budżet	roczny plan finansowy (dochody i wydatki państwa, jak gospodarować nadwyżki/niedobory)
polityka fiskalna	manipulowanie dochodami i wydatkami budżetowymi
podatek progresywny	różne podatki w zależności od dochodów
podatek liniowy	wszyscy płacą wedlug tej samej stopy procentowej
podatek degresywny	im większy dochód tym mniejsze podatki
podatek ryczałtowy	wszyscy płacą taką samą sumę podatku
deficyt budżetowy	nadwyżka wydatków nad dochodami
nadwyżka budżetowa	nadwyżka dochodów nad wydatkami
dług publiczny	zadłużenie rządu (suma z poprzednich lat) + kredyty zagraniczne
efekt "wypychania"	ograniczenie inwestycji prywatnych w wyniku finansowania deficytu budżetowego
krzywa Laffera	zależność między stawką opodatkowania a dochodami z podatków
stopa bezrobocia	liczba bezrobotnych / liczba aktywnych zawodowo * 100%
bezrobocie frykcyjne (krótkookresowe)	wynika z naturalnego ruchu pracy (np. studenci, ktoś kto się przeprowadza i nie może znaleźć pracy)
bezrobocie strukturalne (długookresowe)	niedopasowanie kwalifikacji, np. stoczniowcy
Prawo Okuna	wraz ze wzrostem bezrobocia przymusowego spada PKB (PNB)
potencjalny PNB	całkowita wartość produkcji, która mogłaby zostać wytworzona w warunkach pełnego zatrudnienia
luka PNB	różnica między potencjalnym PNB a rzeczywistym PNB