der Staat | państwo | |
das Land | kraj | |
die Hauptstadt | stolica | |
der Einwohner | mieszkaniec | |
der Bundesstaat | państwo federalne/związkowe | |
die Monarchie | monarchia | |
das Königreich | królestwo | |
der Pole | Polak | |
die Woiwodschaft | województwo | |
der/die Deutsche | Niemiec/Niemka | |
das Bundesland | kraj związkowy | |
die Bundeshauptstadt | stolica państwa federalnego | |
die Landeshauptstadt | stolica kraju związkowego | |
die Schwiez | Szwajcaria | |
der Schweizer | Szwajcar | |
die Gemeinde, die Kommune | gmina | |
die kommunale Selbstverwaltung | samorząd gminy | |
die Gemeinschaft | wspólnota | |
die Nation | naród | |
die Amtssprache | język urzędowy | |
die Schweizerische Eidgenossenschaft | Konfederacja Szwajcarska | |
der Kanton | kanton | |
wieder/gewinnen | odzyskać | |
die Innenpolitik | polityka wewnętrzna | |
die Außenpolitik | polityka zewnętrzna | |
die Ausländerpolitik | polityka wobec imigrantów | |
die Regierung | rząd | |
zum Präsidenten wählen | wybierać na prezydenta | |
der Premierminister, der Ministerpräsident | premier | |
der Regierungschef ugs. | szef rządu pot. | |
das Staatsoberhaupt | głowa państwa | |
der Bundeskanzler | kanclerz Niemiec | |
der Bundestag | niemiecki parlament | |
der Bundesrat | Rada Federalna Niemiec | |
das Ministerium | ministerstwo | |
das Amt an/treten | obejmować urząd | |
der/die Abgeordnete | poseł/posłanka | |
die Minderheit | mniejszość | |
die Landesregierung | rząd kraju związkowego | |
die Bundesregierung | rząd federalny | |
der Regierungssprecher | rzecznik rządu | |
die Regierungspartei | partia rządząca | |
die Opposition | opozycja | |
der Landtag | parlament kraju związkowego | |
das Kabinett | gabinet, rada ministrów | |
der Bundesminister | minister federalny | |
der Finanzminister | minister finansów | |
die Macht | władza | |
an der Macht sein | być u władzy | |
zurück/treten | podawać się do dymisji/ustępować | |
der Rücktritt | dymisja | |
der Senat | senat | |
der Senator | senator | |
die Koalition | koalicja | |
tagen | obradować | |
ein, sein Veto ein/legen | zgłaszać weto | |
das Gesetz | ustawa, prawo | |
ein Gesetz verabschieden | uchwalać ustawę | |
gesetzlich | ustawowy, prawny | |
das Grundgesetz | ustawa zasadnicza (konstytucja Niemiec) | |
die Verfassung | konstytucja | |
das Grundrecht | prawo podstawowe | |
eine Partei vertreten | reprezentować partię | |
die Rechten (PL.) | prawicowcy | |
die Linken (PL.) | lewicowcy | |
die Liberalen (PL.) | liberałowie | |
die Republikaner (PL.) | republikanie | |
die Konservativen (PL.) | konserwatyści | |
die Radikalen (PL.) | radykałowie | |
die Sozialisten (PL.) | socjaliści | |
die Nationalisten (PL.) | nacjonaliści | |
der/die Vorsitzende | przewodniczący/przewodnicząca | |
an Wahlen teil/nehmen | uczestniczyć/brać udział w wyborach | |
die Parlamentswahlen (PL.) | wybory parlamentarne | |
die Präsidentschaftswahlen (PL.) | wybory prezydenckie | |
das Wahlprogramm | program wyborczy | |
der Wähler | wyborca | |
bei der Wahl gut ab/schneiden | wypadać dobrze w wyborach | |
der Wahlkampf | kampania wyborcza | |
das Wahlrecht | prawo wyborcze | |
die Abstimmung | głosowanie, referendum | |
seine Stimme ab/geben für | oddawać głos na | |
der Kandidat | kandydat | |
an die Macht kommen | dojść do władzy, obejmować władzę | |
das Arbeitsamt | urząd pracy | |
das Ausländeramt | urząd do spraw cudzoziemców | |
das Finanzamt | urząd skarbowy | |
das Wohnungsamt | urząd mieszkaniowy | |
das Gericht | sąd | |
vor Gericht gehen | iść do sądu, sądzić się | |
die Staatsanwaltschaft | prokuratura | |
die Konsumgesellschaft | społeczeństwo konsumpcyjne | |
die Wohlstandsgesellschaft | społeczeństwo dobrobytu | |
multikulturell | wielokulturowy | |
die Gerechtigkeit | sprawiedliwość | |
die Chancengleichheit | równość szans | |
die Glaubensfreiheit | wolność wyznania | |
die Gewissensfreiheit | wolność sumienia | |
die öffentliche Meinung | opinia publiczna | |
gesellschaftliche Grundwerte | podstawowe wartości społeczne | |
die Schicht | warstwa | |
die Armut | bieda | |
das Elend | nędza | |
die Diskriminierung | dyskryminacja | |
aus/wandern | emigrować | |
die Auswanderung | emigracja | |
die Auswanderungsrate | współczynnik emigracji | |
die Einwanderung | imigracja | |
der Einwanderer | imigrant | |
die Ausländerfeindlichkeit | wrogość wobec obcokrajowców | |
ausländerfeindlich, fremdenfeindlich | o wrogim nastawieniu do obcokrajowców | |
der Fremdenhass | nienawiść wobec obcokrajowców | |
der Flüchtling | uchodźca | |
die Aufenthaltserlaubnis | zezwolenie na pobyt | |
bewilligen | zezwalać | |
ab/lehnen | odmawiać | |
das Asyl | azyl | |
Asyl gewähren | udzielać azylu | |
das Vorurteil | uprzedzenie | |
die Eingliederung | integracja | |
der Rechtsextremismus | neofaszyzm | |
der/die Rechtsradikale | skrajny prawicowiec | |
rechtsextrem, rechtsradikal | skrajnie prawicowy | |
der Rechtsextremist | prawicowy ekstremista | |
der Skinhead | skinhead | |
der Antisemitismus, die Judenfeindlichkeit | antysemityzm | |
der Rassismus | rasizm | |
der Rassist | rasista | |
die Sozialleistungen (PL.) | świadczenia socjalne | |
die Sozialhilfe | dodatek socjalny, pomoc społeczna | |
Sozialhilfe beantragen, einen Antrag auf Sozialhilfe stellen | złożyć wniosek o pomoc socjalną | |
das Kindergeld | zasiłek rodzinny | |
das Arbeitslosengeld, die Arbeitslosenhilfe | zasiłek dla bezrobotnych | |
das Krankengeld | zasiłek chorobowy | |
das Pflegegeld | zasiłek pielęgnacyjny | |
die Kriminalität | przestępczość | |
der/die Kriminelle | kryminalista/kryminalistka | |
der Kriminalist | współpracownik policji kryminalnej | |
gegen das Gesetz verstoßen | łamać prawo | |
der Diebstahl | kradzież | |
einen Diebstahl begehen | popełnić kradzież | |
der Dieb | złodziej | |
der Autodieb | złodziej samochodów | |
der Taschendieb | kieszonkowiec | |
stehlen | kraść | |
klauen ugs. | zwędzić pot. | |
betrügen | oszukiwać | |
der Betrug | oszustwo | |
der Betrüger | oszust | |
das Verbrechen | przestępstwo, zbrodnia | |
ein/brechen | włamywać się | |
in die Wohnung ein/brechen | włamywać się do mieszkania | |
der Einbruch | włamanie | |
töten | zabić | |
der Mord | morderstwo | |
ermorden | zamordować | |
der Mörder | morderca | |
misshandeln | znęcać się, maltretować, krzywdzić | |
die Misshandlung | znęcani się, maltretowanie | |
der Zeuge | świadek | |
der Beweis | dowód | |
verhaften | aresztować | |
fest/nehmen | ująć, aresztować | |
strafen | karać | |
die Gefängnisstrafe | kara więzienia | |
das Gefängnis | więzienie | |
verurteilen | skazywać | |
zu einem Bußgeld verurteilen | skazać na grzywnę pieniężną | |
die Todesstrafe | kara śmierci | |
hin/richten | wykonywać karę śmierci | |
der Rechtsanwalt | adwokat | |
der Staatsanwalt | prokurator | |
die Gewalt | przemoc | |
gewalttätig | brutalny, agresywny | |
die Vergewaltigung | gwałt | |
die Kindesmisshandlung | maltretowanie dzieci | |
der Totschlag | zabójstwo | |
tot/schlagen | zabić (ciosem) | |
um/bringen | zabić (także za pomocą narzędzia) | |
der Verdacht | podejrzenie | |
Verdacht schöpfen | nabierać podejrzeń | |
unter dem Verdacht stehen, ein Verbrechen begangen zu haben | być podejrzanym o popełnienie przestępstwa | |
verdächtigen | podejrzewać | |
jmdn. des Diebstahls verdächtigen | podejrzewać kogoś o kradzież | |
verdächtig | podejrzany | |
der Täter | sprawca | |
die Straftat | czyn karalny | |
der Banküberfall | napad na bank | |
eine Bank überfallen | napadać na bank | |
entführen | porywać, uprowadzać | |
die Entführung | uprowadzenie, porwanie | |
fangen, fassen | łapać, chwytać | |
die Haft | areszt | |
in Haft nehmen | aresztować, sadzać w areszcie | |
verhören | przesłuchiwać | |
ein/sperren | zamykać | |
der Prozess | proces | |
an/klagen wegen | oskarżać o | |
die Anklage | oskarżenie | |
der/die Angeklagte | oskarżony/oskarżona | |
die Verteidigung | obrona | |
das Urteil | wyrok | |
ein Urteil fällen | wydawać wyrok | |
schuldig sprechen | uznawać za winnego | |
zum Konflikt kommen/führen | dochodzić/prowadzić do konfliktu | |
der Streik | strajk | |
streiken für/gegen | strajkować w obronie/przeciwko | |
die Demonstration | demonstracja | |
friedlich | pokojowy | |
der Demonstrant | uczestnik demonstracji | |
zusammen/schlagen | pobić (kogoś) | |
heftig | gwałtowny | |
die Unruhen (PL.) | zamieszki | |
Unruhen unterdrücken | stłumić zamieszki | |
Gewalt ein/setzen | użyć siły | |
das Menschenrecht | prawo człowieka | |
verletzen | naruszać | |
verhandeln | pertraktować | |
die Verhandlungen (PL.) | pertraktacje, negocjacje, rokowania | |
einen Kompromiss schließen / ein/gehen | zawrzeć/iść na kompromis | |
die Reform | reforma | |
beseitigen | zażegnać | |
das Transparent | transparent | |
das Flugblatt | ulotka | |
Flugblätter verteilen | rozdawać ulotki | |
die Menschenrechtsverletzung | łamanie praw człowieka | |
das Militär ein/setzen | używać wojska | |
der Bürgerkrieg | wojna domowa | |
der Kriegszustand | stan wojenny | |
den Kriegszustand verhängen | wprowadzać stan wojenny | |
die Polizeistunde | godzina policyjna | |
an/greifen | atakować | |
der Angriff | atak | |
den Krieg erklären | wypowiadać wojnę | |
im Krieg liegen | być w stanie wojny | |
der Kriegausbruch | wybuch wojny | |
die Waffe | broń | |
der Soldat | żołnierz | |
der Frieden | pokój | |
den Frieden brechen | zrywać pokój | |
der Friedensvertrag | traktat pokojowy | |
den Friedensvertrag unterzeichnen | podpisać traktat pokojowy | |
der Waffenstillstand | zawieszenie broni | |
der Terrorismus | terroryzm | |
der Terrorist | terrorysta | |
der Terroranschlag | zamach terrorystyczny | |
die Bombe | bomba | |
eine Bombe legen | podkładać bombę | |
das Attentat | zamach | |
ein Attentat verüben auf A | dokonywać zamachu na | |
die Geisel | zakładnik | |
schießen auf A | strzelać do | |
erschießen | zastrzelić | |
die Atomwaffe | broń atomowa | |
die UNO (die Vereinten Nationen) | ONZ (Organizacja Narodów Zjednoczonych) | |
die Union | unia | |
der EU bei/treten | przystępować do UE | |
der EU-Beitritt | przystąpienie do UE | |
der Europarat | Rada Europy | |
das Mitgliedsland | kraj członkowski | |
der Sitz | siedziba | |
das Europäische Parlament, das Europaparlament | Parlament Europejski | |
die Europäische Kommission | Komisja Europejska | |
der Nordatlantikpakt (die NATO) | Pakt Północnoatlantycki (NATO) | |
das Abkommen | układ, umowa | |
erfüllen | spełniać | |
der EU-Anwärter | kandydat do członkostwa UE | |
die EU-Mitgliedschaft beantragen | zgłaszać wniosek o członkostwo w UE | |
in die EU auf/nehmen | przyjmować do UE | |
der Partnerschaftsvertrag | układ o partnerstwie | |
religiös | religijny | |
die Konfession | wyznanie | |
das Christentum | chrześcijaństwo | |
christlich | chrześcijański | |
der Christ | chrześcijanin | |
der Katholizismus | katolicyzm | |
der Katholik | katolik | |
katholisch | katolicki | |
der Protestanismus | protestantyzm | |
der Protestant | protestant | |
protestantisch | protestancki | |
evangelisch | ewangelicki | |
der Judaismus | judaizm | |
der Jude | żyd | |
jüdisch | żydowski | |
die Synagoge | synagoga | |
der Islam | islam | |
islamisch | islamski | |
der Muslim, der Moslem | muzułmanin | |
muslimisch, moslemisch | muzułmański | |
der Buddhismus | buddyzm | |
buddhistisch | buddyjski | |
der Tempel | świątynia | |
der Hinduismus | hinduizm | |
hinduistisch | hinduistyczny | |
der Papst | papież | |
der Bischof | biskup | |
der Pfarrer | proboszcz, pastor | |
der Priester | ksiądz, kapłan | |
die griechisch-orthodoxe Kirche | Grecki Kościół Prawosławny | |
die russisch-orthodoxe Kirche | Rosyjski Kościół Prawosławny | |
der Dom, die Kathedrale | katedra | |
der Gottesdienst | nabożeństwo, msza | |
die Messe | msza | |
beten | modlić się | |
die Predigt | kazanie | |
predigen | nauczać, wygłaszać kazanie | |
die Bibel | biblia | |
das Alte/Neue Testament | Stary/Nowy Testament | |
das Gebet | modlitwa | |
die Sünde | grzech | |
das Sakrament | sakrament | |
die Beichte | spowiedź | |
beichten | spowiadać się | |
der Gott | Bóg | |
der Wirtschaftszweig | gałąź gospodarki | |
das Industrieland | kraj uprzemysłowiony | |
das Entwicklungsland | kraj rozwijający się | |
neue Märkte erschließen | zdobywać nowe rynki | |
der Binnenmarkt | rynek wewnętrzny | |
die Globalisierung | globalizacja | |
der Globalisierungsgegner | antyglobalista | |
der Konzern | koncern | |
die Wirtschaftskrise | kryzys gospodarczy | |
die Rezession | recesja | |
der Staatshaushalt | budżet państwa | |
das Budget, der Haushalt, der Etat | budżet | |
die Inflation | inflacja | |
die Steuergelder (PL.) | podatki | |
Steuern erhöhen/senken | podnosić/obniżać podatki | |
die Mehrwertsteuer | podatek VAT | |
die Landwirtschaft | rolnictwo | |
das Erzeugnis | wyrób, produkt | |
her/stellen | produkować, wytwarzać | |
die Dienstleistung | usługa | |
der Dienstleistungsbereich, der Dienstleistungssektor | sektor usług | |
der Handel | handel | |
die Nachfrage | popyt | |
das Angebot | oferta, podaż | |
der/die Selbstständige | osoba prowadząca własną działalność gospodarczą | |
der Binnenhandel | handel krajowy | |
der Außenhandel | handel zagraniczny | |
der Zoll | cło | |
der Export, die Ausfuhr | eksport | |
der Import, die Einfuhr | import | |